Slim bouwen in een nieuw energielandschap - Brain Buildings

INSPIRATIE EVENT:

• De toekomst en uitdagingen voor het Belgische energiesysteem
  Joannes Laveyne | Postdoctoral Researcher | Universiteit Gent
• Het net kraakt: hoe Redevco NL en BE de stroom laten vloeien
  Dominique Lambrechts | Project Manager | Redevco Netherlands
  Nele Schelfhout | Head of Project Management | Redevco Belgium
• Alles wordt anders! Een inspirerende toekomstvisie
  Koen Schoors | Professor Economie en Bedrijfskunde | Universiteit Gent

Herbekijk het inspiratie event

Bekijk de volledige opname van het inspiratie event

Presentaties

Presentaties staan uitsluitend ter beschikking van de B2Build Academy leden.

• De toekomst en uitdagingen voor het Belgische energiesysteem
  Joannes Laveyne - 21 september 2026
• Alles wordt anders! Een inspirerende toekomstvisie
  Koen Schoors - 21 september 2026
   

Energie wordt de nieuwe bepalende factor voor de gebouwde omgeving

Energie is niet langer een technisch detail aan het einde van het bouwproces. De energietransitie, elektrificatie en toenemende netcongestie veranderen fundamenteel hoe we naar gebouwen, vastgoed en infrastructuur kijken. Waar energie vroeger vooral een kwestie was van voldoende productie, draait het vandaag steeds meer om timing, flexibiliteit en lokale opwekking.

Tijdens dit event onderzochten we hoe het Belgische energiesysteem evolueert en wat die veranderingen betekenen voor de gebouwde omgeving. Joannes Laveyne (Universiteit Gent) schetste de grote transformatie van ons elektriciteitssysteem. Redevco toonde vervolgens hoe die uitdagingen zich in de praktijk vertalen naar concrete vastgoedprojecten in België en Nederland. Tot slot plaatste professor Koen Schoors de energietransitie in een bredere maatschappelijke, economische en technologische toekomstvisie.

Eén rode draad liep doorheen de avond: wie vandaag bouwt of investeert in vastgoed, kan energie niet langer los zien van de waarde, haalbaarheid en toekomstbestendigheid van een project.

Van een voorspelbaar energiesysteem naar een wereld van volatiliteit

Ons Belgische elektriciteitssysteem is de voorbije tien jaar ingrijpend veranderd. Waar we vroeger vooral konden rekenen op een stabiele combinatie van kernenergie en fossiele centrales, zorgen zonnepanelen en windenergie vandaag voor een veel dynamischer en volatieler systeem. Joannes Laveyne, energie-expert en Postdoctoral Researcher aan de Universiteit Gent, schetste hoe die transitie het elektriciteitslandschap fundamenteel verandert.

Een belangrijke vaststelling daarbij is dat de manier waarop we elektriciteit produceren veel sneller is veranderd dan de manier waarop we ze verbruiken. Hernieuwbare energie vormt steeds meer de ruggengraat van ons systeem en kan op zonnige of winderige momenten zelfs meer elektriciteit produceren dan we op dat ogenblik nodig hebben. Tegelijk blijven de klassieke verbruikspieken bestaan. Die mismatch tussen productie en verbruik zorgt voor grotere prijsvolatiliteit en zet het bestaande energiesysteem steeds meer onder druk. 

Ook het elektriciteitsnet zelf staat voor een nieuwe realiteit. Energie wordt steeds vaker lokaal opgewekt en verbruikt, terwijl tegelijk grote investeringen nodig zijn in het hoogspanningsnet om elektrificatie en piekbelastingen op te vangen. Netcongestie is daarbij niet langer een toekomstscenario, maar een uitdaging die vandaag al voelbaar is. Volgens Laveyne wordt het daarom steeds belangrijker om het energieverbruik flexibel te maken. Warmtepompen, batterijen, elektrische voertuigen en industriële processen kunnen bijvoorbeeld worden aangestuurd op momenten waarop hernieuwbare energie overvloedig beschikbaar is. 

Voor bedrijven én de bouwsector betekent dat een belangrijke mentaliteitswijziging. Energieflexibiliteit mag volgens Laveyne niet langer worden gezien als een bijkomende verplichting, maar als een asset. Ook nieuwe gebouwen moeten daarom van bij het ontwerp voorbereid zijn op monitoring, aansturing en flexibel energiegebruik. De energietransitie gaat daarmee bovendien verder dan klimaat alleen: elektrificatie en flexibiliteit worden ook cruciaal voor economische weerbaarheid en strategische autonomie.

Van netcongestie naar een flexibel vastgoedmodel

Wat betekent die veranderende energierealiteit concreet voor gebouwen en vastgoedprojecten? Netcongestie is niet langer een toekomstscenario, maar een realiteit waar ook vastgoedontwikkelaars en -beheerders vandaag rekening mee moeten houden. Nele Schelfhout, Head of Project Management bij Redevco België, lichtte toe hoe Redevco zijn retailportefeuille toekomstbestendig wil maken. Dominique Lambrechts, Project Manager bij Redevco Nederland, vulde dat aan met een concrete case uit de praktijk, waar een gebrek aan netcapaciteit rechtstreeks invloed had op de ontwikkeling van een vastgoedproject.

Voor Redevco België ligt een belangrijke uitdaging bij de retailparken, waar verschillende huurders elk hun eigen energieprofiel en aansluiting hebben. Veranderende huurders, strengere regelgeving en de groeiende nood aan lokale energieopwekking maken dat model steeds complexer. Daarom wil Redevco evolueren naar een interne energiecommunity, waarbij verschillende huurders gebruikmaken van één gezamenlijke netaansluiting en lokaal opgewekte energie. Zonnepanelen, batterijen en laadinfrastructuur kunnen zo flexibel worden ingezet, terwijl een energiebroker instaat voor de coördinatie, facturatie en valorisatie van energie. 

Dat flexibiliteit geen theoretisch concept is, illustreerde Dominique Lambrechts met een case in Amstelveen. Bij de renovatie en uitbreiding van een bestaand retailgebouw verdubbelde de commerciële oppervlakte, waardoor ook de energievraag sterk toenam. Een aanvraag om het gecontracteerde vermogen te verhogen werd echter geweigerd door netcongestie. Redevco koos daarom voor een full-electric oplossing met een batterij van 1,2 MW. Dat bracht op zijn beurt nieuwe uitdagingen met zich mee rond brandveiligheid, constructie, wateropvang, verzekeringen en het evacueren van de batterij in de toekomst. 

De case maakte duidelijk dat energie vandaag veel vroeger in het ontwikkelingsproces moet worden meegenomen. Niet alleen de energiebehoefte van een gebouw, maar ook de beschikbare netcapaciteit en de waarde van bestaande aansluitingen worden bepalende factoren. In Nederland worden ontwikkelaars vandaag al geconfronteerd met lange wachttijden voor bijkomende capaciteit, waarbij retail en logistiek bovendien laag op de prioriteitenlijst staan. Wie daar geen rekening mee houdt, riskeert uiteindelijk een vergunning voor een project dat niet meer op het net kan worden aangesloten.

Van energietransitie naar en nieuwe toekomst

Waar Joannes Laveyne en Redevco vooral de veranderingen binnen het energiesysteem en de concrete impact ervan op vastgoed belichtten, trok professor Koen Schoors het perspectief nog verder open. In zijn lezing Alles wordt anders en beter plaatste hij de energietransitie binnen een veel bredere economische, technologische en maatschappelijke transitie. Zijn centrale boodschap: hoewel periodes van verandering vaak gepaard gaan met onzekerheid en chaos, betekenen ze niet noodzakelijk dat we erop achteruitgaan.

Volgens Schoors maken we vandaag een kanteling mee zoals die zich doorheen de geschiedenis ongeveer elke zeventig jaar voordoet. Economie, technologie, politiek en het wereldsysteem veranderen tegelijk, waardoor het bestaande systeem botst met een nieuwe realiteit. Wie naar de toekomst wil kijken, kan volgens Schoors daarom beter niet vertrekken vanuit het verleden, maar vanuit de toekomst die we willen creëren. Niet forecasting, maar backcasting: eerst bepalen waar we naartoe willen en vervolgens terugredeneren wat nodig is om daar te geraken.

Ook voor energie ziet Schoors een fundamentele verschuiving. Hernieuwbare energie groeit volgens hem veel sneller dan vaak wordt aangenomen, niet langer alleen dankzij regelgeving of klimaatdoelstellingen, maar steeds meer omdat het economisch interessant wordt. De combinatie van zonnepanelen, windenergie en batterijen maakt het energiesysteem bovendien steeds flexibeler. Die evolutie zal ook de gebouwde omgeving veranderen. Flexibiliteit en energieopslag zullen volgens Schoors steeds vaker geïntegreerd worden in gebouwen, bijvoorbeeld door batterijen, slimme verwarming en andere vormen van geautomatiseerde energiesturing.
Diezelfde logica trekt hij door naar de circulaire economie. Circulariteit is volgens Schoors geen nicheverhaal, maar een industrieel project dat vraagt om een redesign van grote processen. Afval is daarbij in essentie een designfout. Het gaat over grondstoffen die zich op het verkeerde moment of plaats bevinden, of met de verkeerde technologie worden gebruikt. Nieuwe businessmodellen, zoals ‘as a service’, kunnen bovendien helpen om duurzame technologieën betaalbaarder en toegankelijker te maken.

Schoors sloot af met een opvallende vergelijking. Net zoals dinosaurussen zich na een grote externe schok moesten aanpassen om te overleven, staan ook wij voor een periode waarin aanpassingsvermogen cruciaal wordt. De boodschap was dan ook niet om verandering te vrezen, maar om ze te omarmen en er nieuwe mogelijkheden in te zien. De toekomst wordt niet noodzakelijk beter omdat verandering vanzelf goed uitpakt, maar omdat we de kans krijgen om ons systeem opnieuw te ontwerpen.